TUYỂN DỤNG
KHẢO SÁT SỰ HÀI LÒNG
LỊCH BÁC SĨ PHÒNG KHÁM

Những quan niệm sai lầm liên quan bệnh đái tháo đường

 

Quan niệm 1: Đái tháo đường (ĐTĐ) không phải là bệnh nghiêm trọng.

Sự thật: Tổ chức Y tế Thế giới dự báo, ĐTĐ sẽ trở thành nguyên nhân tử vong đứng hàng thứ bảy trên thế giới vào năm 2030 và trở thành một trong những nguyên nhân phổ biến gây bệnh tật và tử vong sớm ở hầu hết các quốc gia. Đái tháo đường tăng gần gấp đôi nguy cơ bị đột quỵ.

Người ta gọi ĐTĐ type 2 là “kẻ giết người thầm lặng” do bệnh âm thầm tiến triển trong cơ thể người. Vì vậy, nhiều người chỉ có thể phát hiện bệnh khi đã có biến chứng như: giảm thị lực do đục thủy tinh thể, bệnh lý võng mạc, biến chứng thận, biến chứng tim mạch. Việc phát hiện muộn sẽ gây thêm những tốn kém cho công tác điều trị cũng như ảnh hưởng đến chất lượng sống của người bệnh. Thiếu kiến thức về bệnh ĐTĐ cùng với việc tiếp cận không đầy đủ các dịch vụ y tế có thể dẫn đến các biến chứng trên. Nếu kiểm soát bệnh ĐTĐ tốt có thể làm giảm nguy cơ biến chứng.

Quan niệm 2: Nếu bị thừa cân hoặc béo phì, về sau sẽ bị ĐTĐ?

Thực tế: Béo phì là yếu tố nguy cơ để phát triển bệnh này, nhưng các yếu tố nguy cơ khác như: chủng tộc, tiền sử bệnh bản thân (gia đình) và tuổi tác cũng đóng một vai trò nhất định. Nhiều người không quan tâm đến các yếu tố nguy cơ khác của bệnh tiểu đường và nghĩ rằng trọng lượng là yếu tố nguy cơ duy nhất. Có nhiều người thừa cân không bao giờ phát triển thành bệnh ĐTĐ. Ngược lại, giữ hình thể cân đối giảm đáng kể nguy cơ bị ĐTĐ  nhưng không đồng nghĩa người gầy không mắc căn bệnh này.

Quan niệm 3: Ăn quá nhiều đường gây ra bệnh ĐTĐ.

Thực tế: Nhiều người cho rằng, ăn nhiều đường và thức ăn có vị ngọt sẽ bị tiểu đường. Câu trả lời không đơn giản như vậy. Đối với người bình thường, khi bổ sung lượng lớn tinh bột vào cơ thể, lượng đường trong máu sẽ tăng. Khi đó cơ thể sẽ sản sinh ra insulin (một loại hormone do tế bào tụy tiết ra) giữ lượng đường trong máu ổn định. Chỉ khi cơ thể không tiết ra đủ insulin hoặc tác dụng của insulin bị giảm mới gây bệnh tiểu đường. Tuy nhiên, ăn quá nhiều đường thường gây béo phì, làm giảm hiệu quả hoạt động của tế bào với insulin cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường. Chế độ ăn nhiều calo từ bất kỳ nguồn nào (đạm, đường, chất béo) cũng đều góp phần tăng cân dẫn tới nguy cơ béo phì.

Quan niệm 4: Có thể mắc bệnh ĐTĐ từ người khác.

Sự thật: Không. Mặc dù chưa biết chính xác nguyên nhân nhưng bệnh tiểu đường không lây. Nó không lan truyền như cảm lạnh hay cúm. Các yếu tố về di truyền, lối sống hay tiền sử bệnh như rối loạn lipid máu, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, hội chứng buồng trứng đa nang ở nữ, tiền căn ĐTĐ thai kì…đều góp phần tăng nguy cơ mắc bệnh này. Nếu người thân mắc bệnh tiểu đường, cơ thể chúng ta sẽ mang trong mình gen có nguy cơ mắc bệnh cao hơn những người khác. Lối sống cũng là yếu tố quan trọng quyết định việc có mắc bệnh hay không.

Trong trường hợp có nguy cơ mắc tiểu đường do gen, hãy chăm chỉ vận động và có chế độ ăn uống hợp lý để giảm nguy cơ mắc bệnh; đồng thời không quên kiểm tra định kì nhằm phát hiện sớm bệnh nếu có.

Quan niệm 5: Không có dấu hiệu nào gợi ý việc bản thân có thể bị mắc bệnh ĐTĐ.

Sự thật: Mặc dù triệu chứng ĐTĐ (đặc biệt là type 2) không rõ ràng, bệnh nhân thường được phát hiện tình cờ khi đi khám bệnh hoặc khi nhập viện, hoặc khi đã có biến chứng cấp hoặc mạn tính của bệnh. Tuy nhiên, cũng có các dấu hiệu có thể nghĩ ngay đến khả năng mắc bệnh như:

– Mệt mỏi, gầy sút kéo dài trong nhiều tháng.

– Đái nhiều, khát nhiều và uống nhiều. Có thể có dấu hiệu mất nước: lưỡi khô, da khô, nhăn nheo, mắt trũng, môi đỏ.

– Cảm giác đói nhiều, ăn nhiều.

– Da hay bị ngứa và dễ bị nhiễm trùng, lâu liền vết thương.

– Giảm thị lực

– Chuột rút cẳng chân vào ban đêm, tê bì chân tay.

– Giảm tình dục, liệt dương, rối loạn kinh nguyệt…

Trường hợp không có triệu chứng, những đối tượng có yếu tố nguy cơ nên tầm soát để chẩn đoán bệnh nhằm phát hiện sớm bệnh.

Quan niệm 6: Những người mắc bệnh tiểu đường nên ăn thực phẩm đặc trị ĐTĐ.

Thực tế: Một kế hoạch ăn uống lành mạnh dành cho người bị bệnh ĐTĐ nói chung cũng giống như ăn uống lành mạnh cho bất cứ ai: ít chất béo, vừa phải trọng lượng muối và đường, nhiều rau, ngũ cốc nguyên hạt, và trái cây lành mạnh. Thực phẩm “tiểu đường” thường không có lợi ích đặc biệt, hầu hết vẫn gây tăng lượng đường trong máu.

Quan niệm 7: Những người mắc bệnh ĐTĐ  không thể ăn kẹo hoặc sô cô la.

Thực tế: Việc điều trị ĐTĐ cần phối hợp nhiều phương pháp: chế độ ăn uống, tập luyện và thuốc hạ đường máu dạng uống hoặc tiêm. Trong đó, việc ăn uống làm tăng lượng đường trong máu còn việc sử dụng thuốc và luyện tập hay vận động lại giúp giảm đường. Nếu có một kế hoạch ăn uống lành mạnh cân đối với tập thể dục và sự tuân thủ điều trị, người bệnh vẫn có thể ăn đồ ngọt và món tráng miệng yêu thích.

Quan niệm 8: Trái cây là một thực phẩm lành mạnh nên có thể ăn càng nhiều càng tốt.

Sự thật: Trái cây chứa chất xơ và rất nhiều vitamin, khoáng chất. Nhưng trái cây cũng chứa carbohydrate (đường), làm tăng đường huyết và cần phải được đưa vào kế hoạch bữa ăn với sự tính toán để cân đối.

Quan niệm 9: Ăn gạo lức không lo mắc bệnh ĐTĐ.

Thực tế: Gạo lức là hạt gạo chưa loại bỏ lớp vỏ cám bên ngoài, vẫn chứa lượng đường gần giống như gạo trắng. Vì vậy, dù nên ăn gạo lức thay vì gạo trắng, người bệnh tiểu đường vẫn chỉ nên duy trì lượng cơm hợp lý, tránh lạm dụng khiến cho bệnh càng trầm trọng.

Quan niệm 10: Nếu bị ĐTĐ  type 2 và bác sĩ nói rằng cần bắt đầu sử dụng insulin có nghĩa là bạn không chăm sóc bệnh tiểu đường đúng cách.

Sự thật: Đối với hầu hết mọi người, bệnh ĐTĐ type 2 là một bệnh tiến triển. Khi được chẩn đoán lần đầu, nhiều người bị ĐTĐ type 2 có thể giữ mức đường trong máu ở mức khỏe mạnh bằng thuốc uống. Nhưng qua thời gian, cơ thể dần dần sản sinh ra lượng insulin ít hơn, và cuối cùng các loại thuốc uống có thể không đủ để giữ mức đường trong máu bình thường được nữa. Sử dụng insulin để có được mức đường trong máu đến mức khỏe mạnh lúc này lại là một điều tốt.

Hiểu biết đúng đắn sẽ giúp mọi  người phòng tránh và điều trị bệnh tiểu đường hiệu quả hơn.

BS NGUYỄN THỊ XUÂN HIẾU – KHOA NỘI TIẾT

Leave a Comment