Vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) có thể gây nhiều bệnh lý nghiêm trọng, trong đó thường gặp là viêm màng não và nhiễm trùng máu. Bệnh có khả năng diễn tiến rất nhanh, thậm chí đe dọa tính mạng chỉ trong vài giờ. Vì vậy, nhận biết sớm các dấu hiệu và biến chứng của bệnh não mô cầu có ý nghĩa quan trọng trong việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời.
Viêm màng não và nhiễm trùng máu do não mô cầu
Khi vi khuẩn não mô cầu xâm nhập và gây viêm các màng bao quanh não, tủy sống, người bệnh có thể mắc viêm màng não do não mô cầu.
Các triệu chứng thường gặp gồm sốt, đau đầu, cứng cổ. Người bệnh cũng có thể xuất hiện lú lẫn hoặc thay đổi trạng thái tinh thần, buồn nôn, nôn và nhạy cảm với ánh sáng. Ở trẻ nhỏ, biểu hiện có thể không điển hình như trẻ quấy khóc, ít hoạt động, bú kém hoặc nôn ói.
Một thể bệnh nguy hiểm khác là nhiễm trùng máu do não mô cầu. Bệnh có thể khởi phát với sốt, rét run, mệt mỏi, đau cơ hoặc đau khớp, buồn nôn, nôn, tiêu chảy. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện ban hoặc các mảng da màu tím sẫm do xuất huyết dưới da. Nhiễm trùng máu nặng có thể dẫn đến sốc, suy đa cơ quan và tử vong.
Những biến chứng, di chứng nguy hiểm
Não mô cầu không chỉ gây tổn thương não và màng não mà còn có thể gây những biến chứng nghiêm trọng trên nhiều cơ quan.
Một trong những biến chứng đáng lưu ý là hoại tử đầu chi. Nhiễm trùng máu nặng có thể gây tổn thương mạch máu và rối loạn đông máu, làm giảm hoặc mất nguồn cung cấp máu đến các chi. Tình trạng này có thể dẫn đến hoại tử và trong một số trường hợp, người bệnh phải phẫu thuật cắt bỏ phần chi bị tổn thương để bảo toàn tính mạng.
Bên cạnh đó, người bệnh sống sót sau nhiễm não mô cầu vẫn có thể phải đối mặt với các di chứng lâu dài như tổn thương não, suy giảm chức năng thần kinh, điếc, suy giảm chức năng thận hoặc mất chi. Theo CDC Hoa Kỳ, khoảng 10–15% người mắc bệnh não mô cầu tử vong ngay cả khi được điều trị; khoảng 1/5 người sống sót có thể gặp các khuyết tật lâu dài.
Chủ động phòng bệnh và xử trí kịp thời
Bệnh não mô cầu có thể diễn tiến nhanh nên không nên chủ quan khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ. Khi người bệnh có sốt cao kèm đau đầu, cứng cổ, lú lẫn, nôn ói, nhạy cảm với ánh sáng hoặc xuất hiện ban tím bất thường trên da, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được đánh giá.
Tiêm vắc xin là một trong những biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa bệnh não mô cầu. Hiện có các loại vắc xin phòng những nhóm huyết thanh não mô cầu khác nhau; việc lựa chọn loại vắc xin và lịch tiêm phù hợp cần được tư vấn dựa trên độ tuổi và nguy cơ của từng người.
Chủ động phòng bệnh, nhận biết dấu hiệu cảnh báo và tìm kiếm sự chăm sóc y tế sớm là những bước quan trọng giúp giảm nguy cơ biến chứng nặng do não mô cầu.
Nội dung tham khảo: Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC).