Tăng huyết áp là bệnh mạn tính tiến triển âm thầm nhưng hậu quả để lại rất nặng nề. Do không có triệu chứng rõ ràng trong thời gian dài, bệnh được gọi là “kẻ giết người thầm lặng”. Trên thực tế, không ít người chỉ phát hiện mình bị tăng huyết áp khi đã xuất hiện các biến chứng nguy hiểm ở tim, não, thận hoặc mắt.
Chia sẻ về vấn đề này, BSCKI. Hồ Thị Kiều – Cơ sở Linh Tây, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức cho biết: “Tăng huyết áp rất nguy hiểm vì người bệnh thường không cảm nhận được gì bất thường. Khi chưa có triệu chứng, nhiều người chủ quan, không đo huyết áp định kỳ, đến lúc phát hiện thì bệnh đã gây tổn thương cơ quan đích.”
Về bản chất, huyết áp là lực máu tác động lên thành động mạch, được đo bằng đơn vị mmHg. Một người được chẩn đoán tăng huyết áp khi huyết áp tâm thu ≥ 140 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương ≥ 90 mmHg. Theo khuyến cáo năm 2024 của Hiệp hội Tim mạch Châu Âu, huyết áp được phân loại thành ba nhóm: huyết áp không tăng, huyết áp tăng (tiền tăng huyết áp) và tăng huyết áp. Việc đánh giá được thực hiện thông qua đo tại phòng khám, đo tại nhà hoặc theo dõi huyết áp lưu động 24 giờ, giúp chẩn đoán chính xác và toàn diện hơn.
Nguyên nhân gây tăng huyết áp được chia thành hai nhóm. Phổ biến nhất là tăng huyết áp nguyên phát (trên 95% trường hợp), không có nguyên nhân cụ thể nhưng liên quan chặt chẽ đến lối sống và các yếu tố nguy cơ như ăn mặn, hút thuốc, uống nhiều rượu bia, thừa cân – béo phì, ít vận động, căng thẳng kéo dài, mất ngủ, tuổi cao, đái tháo đường và hội chứng chuyển hóa. Tăng huyết áp thứ phát chiếm khoảng 5%, do các bệnh lý như bệnh thận, rối loạn nội tiết, bệnh tim mạch, tăng huyết áp thai kỳ hoặc do sử dụng một số loại thuốc.
Điều đáng lo ngại là đa số người bệnh không có triệu chứng đặc hiệu. Các biểu hiện như nhức đầu, mệt mỏi, hồi hộp, đau ngực hay khó thở thường mơ hồ và dễ bị bỏ qua. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi nhập viện vì tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim hoặc suy thận.
Theo BSCKI. Hồ Thị Kiều, “Trong thực tế điều trị, chúng tôi gặp nhiều bệnh nhân bị đột quỵ hoặc suy tim do tăng huyết áp không được kiểm soát tốt. Nếu phát hiện sớm và điều trị đúng, phần lớn biến chứng nguy hiểm có thể phòng ngừa.”
Khi không được kiểm soát, tăng huyết áp gây tổn thương nghiêm trọng đến nhiều cơ quan. Ở tim, bệnh làm xơ vữa mạch vành, dẫn đến đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim và suy tim. Ở não, tăng nguy cơ đột quỵ do xuất huyết hoặc nhồi máu não, để lại di chứng nặng nề hoặc tử vong. Ở thận, bệnh làm tổn thương cầu thận, gây suy thận mạn. Ở mắt, tăng huyết áp gây tổn thương võng mạc, giảm thị lực, thậm chí mù lòa. Ngoài ra, bệnh còn làm tổn thương mạch máu ngoại vi, có thể gây phình, bóc tách động mạch chủ hoặc đau cách hồi chi dưới.
Điều trị tăng huyết áp không chỉ là hạ con số huyết áp, mà quan trọng hơn là bảo vệ tim, não, thận và chất lượng sống lâu dài. Mục tiêu chung là duy trì huyết áp dưới 140/90 mmHg, và với người có kèm đái tháo đường hoặc bệnh thận mạn, mục tiêu có thể thấp hơn, dưới 130/80 mmHg. Thay đổi lối sống đóng vai trò nền tảng, bao gồm ăn nhạt, tập thể dục đều đặn, kiểm soát cân nặng, hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá, giảm căng thẳng và theo dõi huyết áp thường xuyên tại nhà. Khi cần thiết, bác sĩ sẽ chỉ định thuốc và người bệnh phải tuân thủ điều trị lâu dài, không tự ý ngưng thuốc.
Hiện nay, Phòng khám cơ sở Linh Tây – Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức triển khai các gói khám tăng huyết áp từ cơ bản đến nâng cao, giúp người dân chủ động kiểm tra, tầm soát nguy cơ và phát hiện sớm biến chứng.
Tăng huyết áp không ồn ào, nhưng hậu quả có thể rất nghiêm trọng. Chỉ một thói quen nhỏ là đo huyết áp định kỳ và lắng nghe cơ thể mỗi ngày, cũng có thể giúp phòng tránh những biến cố lớn cho sức khỏe về sau.