Trong đợt Khám sức khỏe toàn dân vừa qua, Khoa Tâm thể – Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức đã đồng hành cùng đoàn khám sức khỏe và thực hiện sàng lọc sức khỏe tâm thần cho học sinh tại 4 trường THCS trên địa bàn phường Tam Bình.
Điều khiến chúng tôi trăn trở nhất sau những buổi khám không chỉ là số lượng học sinh có nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe tâm thần, mà còn là phản ứng của rất nhiều phụ huynh khi được thông báo về tình trạng của con.
“Con tôi có bị gì đâu, từ nhỏ đến giờ nó vẫn vui vẻ bình thường mà.”
“Có phải do nó nghiện điện thoại quá nên mới trầm cảm phải không bác sĩ?”
“Biểu hiện thế nào mới là trầm cảm hả bác sĩ? Con tôi cười nói suốt, có làm sao đâu.”
“Con tôi tính nó cộc cằn vậy thôi, chứ chẳng bị bệnh gì cả.”
Đó đều là những câu nói rất quen thuộc mà các bác sĩ, chuyên gia tâm lý của Khoa Tâm thể thường xuyên được nghe. Là cha mẹ, phản ứng ấy hoàn toàn dễ hiểu.
Không ai mong muốn con mình mắc một căn bệnh, đặc biệt là một bệnh lý về sức khỏe tâm thần. Nhiều phụ huynh có cảm giác sốc, lo lắng, thậm chí phủ nhận vì hình ảnh về “trầm cảm” trong suy nghĩ của họ khác hoàn toàn với đứa con đang ở trước mắt.
Trong suy nghĩ của nhiều người, trầm cảm là phải lúc nào cũng buồn bã, khóc lóc, không muốn nói chuyện với ai. Nhưng thực tế, trầm cảm ở tuổi vị thành niên thường không biểu hiện rõ ràng như vậy. Các em vẫn có thể cười đùa với bạn bè. Vẫn đi học đều. Vẫn tham gia các hoạt động ở trường. Thậm chí vẫn đăng những bức ảnh rất vui vẻ trên mạng xã hội. Nhưng bên trong lại là cảm giác mệt mỏi kéo dài, mất động lực, luôn tự trách bản thân, cảm thấy mình vô dụng, cô đơn hoặc tuyệt vọng.
Ở tuổi vị thành niên, trầm cảm đôi khi không biểu hiện bằng sự buồn bã mà bằng sự cáu gắt, nóng nảy, dễ nổi giận, thu mình, học tập sa sút, mất ngủ, đau đầu, đau bụng kéo dài mà không tìm thấy nguyên nhân thực thể. Chính vì vậy, nhiều cha mẹ nghĩ rằng con chỉ “đến tuổi nổi loạn”, “khó tính hơn”, hay “lười học”, trong khi đó có thể là những tín hiệu đầu tiên của một rối loạn tâm thần cần được quan tâm.
Điều khiến chúng tôi day dứt hơn nữa là có không ít học sinh sau khi được bác sĩ tư vấn đã nhỏ nhẹ hỏi: “Bác sĩ đừng báo với ba mẹ con được không ạ?”
Khi được hỏi lý do, các em thường trả lời:
“Con sợ ba mẹ la.”
“Ba mẹ sẽ bảo con giả vờ.”
“Ba mẹ nói con đua đòi theo bạn.”
“Ba mẹ sẽ nghĩ con yếu đuối.”
Có những em chấp nhận tiếp tục chịu đựng cảm giác đau khổ của mình chỉ vì sợ người thân sẽ không tin. Điều đó cho thấy, nhiều trẻ không chỉ đang chiến đấu với căn bệnh, mà còn phải chiến đấu với nỗi sợ bị hiểu lầm. Điều đáng sợ nhất của trầm cảm không phải là cảm giác buồn….Mà là khi căn bệnh không được nhận ra và không được điều trị. Nếu không được phát hiện sớm, trầm cảm có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc học tập, các mối quan hệ, sự phát triển và chất lượng cuộc sống của trẻ.
Nhiều em mất dần hứng thú với mọi hoạt động, ngày càng thu mình, kết quả học tập giảm sút, rối loạn giấc ngủ, rối loạn ăn uống. Một số em tìm đến những cách giải tỏa tiêu cực như tự làm đau bản thân hoặc sử dụng chất kích thích. Ở mức độ nặng hơn, trầm cảm còn làm tăng nguy cơ xuất hiện ý nghĩ hoặc hành vi tự sát. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở thanh thiếu niên trên thế giới.
Điều may mắn là trầm cảm hoàn toàn có thể điều trị được nếu được phát hiện sớm và can thiệp đúng cách.
Là cha mẹ, điều con cần nhất không phải là những câu nói như: “Con nghĩ nhiều quá!”, “Có gì đâu mà buồn!”, “Ráng lên là hết.” Hay là “Ngày xưa ba mẹ còn khổ hơn con nhiều.”
Điều con cần là một người lớn sẵn sàng lắng nghe, tin rằng những cảm xúc của con là có thật và đồng hành cùng con tìm kiếm sự giúp đỡ.
Nếu nhận thấy con có những thay đổi kéo dài về cảm xúc, hành vi, giấc ngủ, học tập hoặc các mối quan hệ, đừng ngần ngại đưa con đến khám tại các cơ sở chuyên khoa tâm thần hoặc tâm lý để được đánh giá. Đừng đợi đến khi con không còn đủ sức để nói rằng mình đang rất mệt.
Thông qua chương trình khám sức khỏe học đường, Khoa Tâm thể – Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức không chỉ mong muốn phát hiện sớm những học sinh đang gặp khó khăn về sức khỏe tâm thần, mà còn hy vọng góp phần thay đổi cách nhìn của cộng đồng về trầm cảm.
– Trầm cảm không phải là sự yếu đuối.
– Không phải là đua đòi.
– Không phải là hư hỏng.
Đó là một rối loạn sức khỏe tâm thần cần được thấu hiểu, điều trị và đồng hành. Bởi đôi khi, điều có thể cứu một đứa trẻ không phải là một lời trách mắng, mà chỉ đơn giản là một câu nói:
“Ba mẹ tin con. Chuyện này mình sẽ cùng nhau vượt qua.”
——
Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không thay thế phương pháp tham vấn, trị liệu y khoa. Nếu con bạn cần hỗ trợ về sức khỏe tâm thần, hãy gặp chuyên gia để được hỗ trợ đúng cách.
Khoa Tâm thể – Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức
Địa chỉ: Lầu 7, Khu C Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức, 29 Phú Châu, P. Tam Bình, TP. Hồ Chí Minh (gần nhà thờ Tam Hà)
Đặt lịch khám (Zalo): 0389 944 701