Được quảng cáo là sản phẩm “không chứa lá thuốc lá”, “không khói” hoặc “an toàn hơn”, túi ngậm nicotin đang trở thành mối quan tâm trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá. Tuy nhiên, việc không tạo ra khói thuốc không đồng nghĩa với không gây hại cho sức khỏe. Đặc biệt, trẻ em và thanh thiếu niên có thể đối mặt với nguy cơ lệ thuộc nicotin và những ảnh hưởng bất lợi đến sự phát triển não bộ khi tiếp cận các sản phẩm này.
Trước sự xuất hiện ngày càng đa dạng của các sản phẩm chứa nicotin, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã cảnh báo về những hình thức quảng bá có thể khiến người tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ, hiểu sai mức độ nguy hại. Theo WHO, nicotin là chất gây nghiện mạnh và có hại cho sức khỏe, bất kể nguồn gốc hay hình thức sử dụng.
Việc nhận diện đúng bản chất, nguy cơ sức khỏe và những thông điệp quảng cáo thiếu căn cứ là bước quan trọng giúp mỗi cá nhân, gia đình và cộng đồng chủ động phòng ngừa tác hại của các sản phẩm nicotin mới.
Túi ngậm nicotin là gì?
Túi ngậm nicotin là sản phẩm dạng túi nhỏ, thường được đặt giữa môi và nướu để nicotin được hấp thu qua niêm mạc miệng. Thành phần có thể bao gồm nicotin, chất tạo hương, chất tạo ngọt và các phụ gia khác.
Khác với thuốc lá điếu truyền thống, túi ngậm nicotin không cần đốt cháy và không tạo ra khói trong quá trình sử dụng. Một số sản phẩm cũng không chứa lá thuốc lá mà sử dụng nicotin được chiết xuất hoặc tổng hợp.
Chính đặc điểm này khiến sản phẩm thường được giới thiệu bằng những thông điệp như “không khói”, “không chứa thuốc lá” hoặc “sử dụng kín đáo”. Tuy nhiên, người dùng vẫn tiếp xúc trực tiếp với nicotin – chất có khả năng gây lệ thuộc và ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe.
Cần phân biệt rằng không chứa lá thuốc lá chỉ phản ánh đặc điểm thành phần của sản phẩm, không có nghĩa sản phẩm không chứa chất gây nghiện hoặc hoàn toàn an toàn.
Trong báo cáo công bố tháng 5/2026, WHO cảnh báo túi ngậm nicotin đang phát triển nhanh trên thị trường quốc tế, trong khi hoạt động quản lý tại nhiều quốc gia chưa theo kịp tốc độ xuất hiện và quảng bá của các sản phẩm này.
Những tác hại của túi ngậm nicotin đối với sức khỏe
1. Ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ ở trẻ em và thanh thiếu niên
Não bộ của trẻ em và thanh thiếu niên vẫn đang trong quá trình phát triển, đặc biệt ở những vùng liên quan đến khả năng chú ý, học tập, ghi nhớ và kiểm soát hành vi.
Việc tiếp xúc với nicotin trong giai đoạn này có thể tác động bất lợi đến sự phát triển và hoạt động của hệ thần kinh, làm tăng nguy cơ hình thành lệ thuộc nicotin từ sớm.
Theo WHO, nicotin đặc biệt có hại đối với trẻ em, thanh thiếu niên và người trẻ tuổi, bởi não bộ của nhóm đối tượng này chưa hoàn thiện đầy đủ.
Đáng lo ngại, khi việc sử dụng nicotin bắt đầu từ độ tuổi càng trẻ, nguy cơ lệ thuộc kéo dài càng cần được quan tâm. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe hiện tại mà còn có thể làm tăng khả năng tiếp tục sử dụng các sản phẩm chứa nicotin hoặc thuốc lá trong tương lai.
2. Gây nghiện và hình thành lệ thuộc nicotin
Nicotin là chất gây nghiện mạnh, có khả năng tác động lên hệ thống tưởng thưởng của não bộ, tạo cảm giác dễ chịu tạm thời và thúc đẩy nhu cầu tiếp tục sử dụng.
Khi cơ thể đã hình thành lệ thuộc, người sử dụng có thể gặp các triệu chứng khó chịu khi ngừng tiếp xúc với nicotin, như bứt rứt, cáu gắt, khó tập trung, lo âu hoặc xuất hiện cảm giác thèm sử dụng.
Những biểu hiện này có thể khiến việc từ bỏ nicotin trở nên khó khăn, đặc biệt đối với người bắt đầu sử dụng từ sớm hoặc thường xuyên tiếp xúc với sản phẩm có hàm lượng nicotin cao.
Ngoài ra, việc sử dụng túi ngậm nicotin không nên được xem là phương pháp cai thuốc lá an toàn, hiệu quả cho tất cả mọi người. Người có nhu cầu cai thuốc cần được tư vấn về các biện pháp đã có bằng chứng khoa học, phù hợp với tình trạng sức khỏe và mức độ lệ thuộc.
3. Tác động bất lợi đến hệ tim mạch
Nicotin có thể kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm tăng nhịp tim và huyết áp trong thời gian sử dụng. Việc tiếp xúc với nicotin cũng có thể ảnh hưởng đến chức năng mạch máu và làm gia tăng nguy cơ tim mạch.
Đối với những người có bệnh lý tim mạch, tăng huyết áp hoặc các yếu tố nguy cơ liên quan, việc sử dụng sản phẩm chứa nicotin cần được đặc biệt lưu ý.
Mặc dù các nguy cơ sức khỏe lâu dài riêng của túi ngậm nicotin vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu, những tác động bất lợi đã được xác định của nicotin là cơ sở quan trọng để không xem sản phẩm này là vô hại.
4. Nguy cơ ngộ độc nicotin khi sử dụng không phù hợp
Một số sản phẩm túi ngậm có thể chứa lượng nicotin cao. Việc sử dụng nhiều sản phẩm trong thời gian ngắn hoặc vô tình nuốt phải có thể làm tăng nguy cơ ngộ độc nicotin.
Các biểu hiện có thể bao gồm buồn nôn, nôn ói, chóng mặt, đau bụng, vã mồ hôi, tim đập nhanh hoặc mệt lả. Trường hợp nặng có thể xuất hiện rối loạn ý thức, co giật hoặc những biến chứng nguy hiểm.
Đặc biệt, trẻ nhỏ có nguy cơ ngộ độc nếu nhầm túi ngậm nicotin với kẹo hoặc thực phẩm do sản phẩm có bao bì, hình thức và hương vị hấp dẫn.
Vì vậy, phụ huynh cần lưu ý không để trẻ tiếp cận các sản phẩm chứa nicotin. Nếu nghi ngờ trẻ đã ngậm hoặc nuốt phải sản phẩm, cần liên hệ cơ sở y tế ngay để được hướng dẫn xử trí, không tự ý gây nôn.
Vì sao túi ngậm nicotin dễ thu hút giới trẻ?
Bên cạnh tác động của nicotin, cách thức tiếp thị sản phẩm cũng là vấn đề được WHO đặc biệt quan tâm.
Nhiều sản phẩm được thiết kế với bao bì nhỏ gọn, màu sắc bắt mắt, hương vị trái cây, bạc hà hoặc kẹo ngọt. Một số hình thức quảng bá nhấn mạnh khả năng sử dụng kín đáo, không tạo khói và dễ mang theo trong sinh hoạt hằng ngày.
Trên môi trường trực tuyến, việc sử dụng hình ảnh người nổi tiếng, người có sức ảnh hưởng và những thông điệp gắn với phong cách sống hiện đại có thể làm gia tăng sự tò mò, đặc biệt trong nhóm thanh thiếu niên.
Những hình thức tiếp thị này dễ khiến người trẻ đánh giá thấp nguy cơ lệ thuộc nicotin, từ đó hình thành tâm lý muốn thử hoặc sử dụng thường xuyên.
Theo báo cáo của WHO công bố ngày 15/5/2026, doanh số túi ngậm nicotin trên toàn cầu đã vượt 23 tỷ đơn vị sản phẩm trong năm 2024, tăng hơn 50% so với năm trước đó. Đây là một trong những dấu hiệu cho thấy tốc độ mở rộng nhanh chóng của thị trường sản phẩm này.
WHO nhấn mạnh việc tiếp thị túi ngậm nicotin có thể góp phần bình thường hóa hành vi sử dụng nicotin, làm giảm nhận thức về nguy cơ sức khỏe và thu hút thêm những người chưa từng sử dụng thuốc lá.
Việt Nam tăng cường kiểm soát các sản phẩm nicotin mới
Tại Việt Nam, chính sách cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đã được triển khai từ năm 2025 theo Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội.
Trong quá trình sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2026, việc hoàn thiện các quy định liên quan đến sản phẩm thuốc lá và nicotin thế hệ mới tiếp tục được quan tâm.
Theo thông tin từ WHO tại Việt Nam, việc sửa đổi Luật là cơ hội để tăng cường kiểm soát toàn diện các sản phẩm liên quan, bao gồm túi ngậm nicotin, nhằm hạn chế nguy cơ tiếp cận và sử dụng ở trẻ em, thanh thiếu niên.
Ngày 21/10/2026, Quốc hội đã nghe Tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Một trong những định hướng quan trọng là hoàn thiện quy định nhằm kiểm soát các sản phẩm thuốc lá mới, đồng thời tăng cường các biện pháp bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Việc nghiên cứu, bổ sung quy định đối với túi ngậm nicotin và những sản phẩm tương tự có ý nghĩa trong hạn chế nguy cơ nghiện nicotin, ngăn ngừa các hình thức tiếp thị hướng đến giới trẻ và bảo vệ những người chưa từng sử dụng thuốc lá.
Cần lưu ý, các nội dung đang được xem xét trong dự thảo Luật phải được phân biệt với những quy định đã có hiệu lực pháp luật.
Gia đình và nhà trường cần làm gì để bảo vệ trẻ?
Phòng ngừa tác hại của túi ngậm nicotin cần bắt đầu từ việc nâng cao nhận thức, đặc biệt trong gia đình và môi trường học đường.
Cha mẹ nên chủ động trò chuyện với con về các sản phẩm chứa nicotin, giải thích rằng không khói thuốc không đồng nghĩa với không gây hại. Đồng thời, cần quan tâm đến những nội dung quảng cáo, hình ảnh và thông tin trẻ tiếp cận trên mạng xã hội.
Nhà trường cần tăng cường giáo dục sức khỏe, giúp học sinh nhận diện các sản phẩm nicotin mới, hiểu nguy cơ nghiện và biết cách từ chối khi được rủ rê sử dụng.
Đối với trẻ đã từng thử hoặc đang sử dụng sản phẩm chứa nicotin, gia đình nên trao đổi, tìm hiểu nguyên nhân và hỗ trợ trẻ tiếp cận tư vấn chuyên môn khi cần thiết, thay vì chỉ trách phạt hoặc gây áp lực.
Việc tạo môi trường sống lành mạnh, không sử dụng thuốc lá và các sản phẩm nicotin là một trong những biện pháp quan trọng giúp hạn chế hành vi bắt chước và hình thành thói quen sử dụng từ sớm.
Khuyến cáo từ Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức
Túi ngậm nicotin tuy không chứa lá thuốc lá ở một số sản phẩm và không tạo khói khi sử dụng nhưng vẫn có nguy cơ gây nghiện, ảnh hưởng đến hệ thần kinh và sức khỏe tim mạch. Đặc biệt, trẻ em và thanh thiếu niên là những đối tượng cần được bảo vệ trước nguy cơ tiếp xúc với nicotin từ sớm.
Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức khuyến cáo người dân không nên thử hoặc sử dụng túi ngậm nicotin vì tò mò, chạy theo xu hướng hoặc tin vào các thông điệp quảng cáo chưa được kiểm chứng.
Phụ huynh và nhà trường cần tăng cường truyền thông, giúp trẻ nhận diện đúng tác hại của các sản phẩm nicotin mới, đồng thời xây dựng môi trường sống và học tập lành mạnh.
Đối với người đang sử dụng thuốc lá hoặc sản phẩm chứa nicotin, việc chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ nhân viên y tế sẽ giúp lựa chọn phương pháp cai phù hợp và hạn chế nguy cơ lệ thuộc kéo dài.
Không chứa lá thuốc lá không đồng nghĩa với không gây hại. Không khói thuốc không có nghĩa là không có nguy cơ.
Chủ động nhận biết, nói không với các sản phẩm nicotin mới và chung tay bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên là những hành động thiết thực góp phần xây dựng cộng đồng khỏe mạnh, hướng đến một thế hệ trẻ không lệ thuộc thuốc lá và nicotin.
Thông tin trong bài viết nhằm mục đích truyền thông, giáo dục sức khỏe; không thay thế cho việc thăm khám và tư vấn trực tiếp của nhân viên y tế.