Bỏng nước sôi là tai nạn sinh hoạt thường gặp, có thể xảy ra trong lúc nấu ăn, pha nước nóng hoặc chuẩn bị bữa ăn cho gia đình. Nếu không được sơ cứu đúng cách, tổn thương bỏng có thể trở nên nghiêm trọng hơn, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và để lại sẹo. Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức khuyến cáo người dân ghi nhớ bốn nguyên tắc sơ cứu quan trọng nhằm hạn chế tổn thương và bảo vệ sức khỏe khi xảy ra tai nạn.
Trong sinh hoạt hằng ngày, chỉ một chút bất cẩn khi tiếp xúc với nước sôi, canh nóng hoặc các chất lỏng có nhiệt độ cao cũng có thể gây bỏng. Tổn thương có thể chỉ là đỏ da, đau rát nhưng cũng có thể hình thành bóng nước, bong tróc da hoặc ảnh hưởng đến các mô sâu hơn.
Đặc biệt, trẻ nhỏ và người cao tuổi là những đối tượng cần được quan tâm do có nguy cơ gặp tổn thương nghiêm trọng và biến chứng khi bị bỏng.
Điều đáng lưu ý là không ít người vẫn áp dụng các cách xử trí truyền miệng như chườm đá, bôi kem đánh răng, dầu ăn hoặc các loại lá lên vết bỏng. Những biện pháp này không giúp điều trị tổn thương, thậm chí có thể làm tăng nguy cơ kích ứng, nhiễm trùng và gây khó khăn cho quá trình đánh giá, chăm sóc vết thương.
Vì vậy, việc trang bị kiến thức sơ cứu đúng ngay từ những phút đầu có ý nghĩa quan trọng, giúp giảm mức độ tổn thương và hỗ trợ quá trình điều trị.
Bốn nguyên tắc cần nhớ khi sơ cứu bỏng nước sôi
Làm mát vùng bỏng bằng nước sạch trong 20 phút
Ngay khi xảy ra bỏng, cần nhanh chóng đưa người bị nạn ra khỏi nguồn gây bỏng và làm mát vùng da tổn thương dưới vòi nước sạch, mát đang chảy nhẹ trong khoảng 20 phút. Việc làm mát giúp giảm nhiệt tại vùng tổn thương, hạn chế sự tiếp tục gây hại của nhiệt và góp phần giảm đau. Nên thực hiện càng sớm càng tốt sau khi xảy ra tai nạn.
Không sử dụng nước đá hoặc nước quá lạnh để làm mát vì có thể gây tổn thương thêm cho da. Trong quá trình sơ cứu, cần giữ ấm những vùng cơ thể không bị bỏng, đặc biệt đối với trẻ nhỏ và người cao tuổi, nhằm phòng ngừa hạ thân nhiệt.
Tháo bỏ vật dụng chật trước khi vùng bỏng sưng nề
BỎNG NƯỚC SÔI – 4 ĐIỀU CẦN NHỚ ĐỂ SƠ CỨU ĐÚNG CÁCH!
Sau khi xảy ra bỏng, vùng da tổn thương có thể nhanh chóng xuất hiện tình trạng sưng nề. Vì vậy, cần nhẹ nhàng tháo nhẫn, đồng hồ, vòng tay hoặc những vật dụng chật ở gần khu vực bị bỏng trước khi sưng tăng lên. Đối với quần áo bị thấm nước nóng, nên cẩn thận loại bỏ phần không dính vào da để ngăn nhiệt tiếp tục tác động lên cơ thể.
Tuy nhiên, tuyệt đối không cố kéo hoặc bóc những phần quần áo đã dính chặt vào vết bỏng vì có thể làm bong tróc da, tăng diện tích tổn thương và gây chảy máu.
Không chườm đá, không bôi kem đánh răng hoặc các chất không phù hợp
BỎNG NƯỚC SÔI – 4 ĐIỀU CẦN NHỚ ĐỂ SƠ CỨU ĐÚNG CÁCH!
Một trong những sai lầm thường gặp là sử dụng kem đánh răng, dầu ăn, bơ, nước mắm hoặc các phương pháp dân gian để xử trí vết bỏng. Những cách làm này không có tác dụng thay thế sơ cứu y khoa, có thể gây kích ứng, làm nhiễm bẩn vết thương hoặc cản trở việc chăm sóc, điều trị.
Đặc biệt, không chườm trực tiếp đá lạnh lên vùng da bỏng vì nhiệt độ quá thấp có thể gây tổn thương mô. Nếu xuất hiện bóng nước, người bị bỏng không nên tự ý chọc vỡ hoặc bóc lớp da bên ngoài. Lớp da này có vai trò bảo vệ mô bên dưới, việc làm vỡ bóng nước không đúng cách có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.
Người dân cũng không nên tự ý bôi thuốc, kem hoặc các chế phẩm không rõ công dụng lên vết bỏng khi chưa được nhân viên y tế hướng dẫn.
Che phủ vết bỏng sạch và đến cơ sở y tế khi cần thiết
BỎNG NƯỚC SÔI – 4 ĐIỀU CẦN NHỚ ĐỂ SƠ CỨU ĐÚNG CÁCH!
Sau khi làm mát, có thể sử dụng gạc vô khuẩn không dính hoặc vật liệu che phủ sạch, phù hợp để bảo vệ vùng da bị bỏng. Cần che phủ nhẹ nhàng, tránh băng quá chặt vì vùng tổn thương có thể tiếp tục sưng nề. Che phủ đúng cách giúp hạn chế bụi bẩn tiếp xúc với vết thương và giảm nguy cơ tổn thương thêm trong quá trình di chuyển.
Đối với những trường hợp bỏng rộng, bỏng sâu, bỏng ở vị trí nhạy cảm hoặc có dấu hiệu nghiêm trọng, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí phù hợp.
Khi nào người bị bỏng cần đến bệnh viện?
Không phải tất cả các trường hợp bỏng nước sôi đều có thể tự chăm sóc tại nhà. Người dân cần đưa người bị bỏng đến cơ sở y tế khi xuất hiện một trong những tình huống sau:
- Vết bỏng có diện tích lớn, sâu, da trắng bệch, sẫm màu hoặc giảm cảm giác.
- Bỏng tại mặt, cổ, bàn tay, bàn chân, bộ phận sinh dục hoặc vùng khớp lớn.
- Vết bỏng xuất hiện nhiều bóng nước, đau nhiều hoặc có dấu hiệu tổn thương tiến triển.
- Trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh lý nền bị bỏng, đặc biệt khi diện tích và mức độ tổn thương chưa được xác định rõ.
- Vùng bỏng có biểu hiện nghi ngờ nhiễm trùng như sưng đỏ lan rộng, tăng đau, chảy dịch mủ hoặc kèm sốt.
Trường hợp bỏng nghiêm trọng kèm khó thở, rối loạn ý thức hoặc dấu hiệu sốc, cần gọi cấp cứu 115 để được hỗ trợ kịp thời.
Đặc biệt, không nên trì hoãn việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế chỉ vì đã thực hiện sơ cứu tại nhà. Sơ cứu đúng giúp hạn chế tổn thương ban đầu nhưng không thay thế việc thăm khám và điều trị đối với những trường hợp bỏng cần can thiệp chuyên môn.
Chủ động phòng ngừa bỏng nước sôi trong sinh hoạt hằng ngày
Bên cạnh kiến thức sơ cứu, phòng ngừa tai nạn bỏng cũng cần được chú trọng trong mỗi gia đình. Khi nấu ăn, nên đặt nồi, chảo và các vật dụng chứa nước nóng ở vị trí chắc chắn, tránh mép bàn hoặc nơi trẻ có thể với tới. Quai nồi, chảo nên được xoay vào phía trong bếp nhằm hạn chế nguy cơ va chạm, làm đổ thức ăn nóng.
Không để trẻ nhỏ tự ý tiếp xúc với bình nước sôi, ấm đun nước hoặc các dụng cụ đang chứa chất lỏng nóng. Khi chuẩn bị nước tắm cho trẻ, cần kiểm tra nhiệt độ trước khi sử dụng. Đồng thời, các thành viên trong gia đình nên được hướng dẫn những nguyên tắc sơ cứu cơ bản để có thể bình tĩnh xử trí khi xảy ra tai nạn.
Sơ cứu đúng từ đầu – Hạn chế tổn thương, bảo vệ sức khỏe
Bỏng nước sôi có thể xảy ra bất ngờ, nhưng những kiến thức sơ cứu đơn giản và chính xác có thể giúp hạn chế mức độ tổn thương, giảm nguy cơ biến chứng và hỗ trợ quá trình hồi phục.
Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức khuyến cáo người dân ghi nhớ bốn nguyên tắc: Làm mát vùng bỏng trong 20 phút – Tháo bỏ vật dụng chật – Không chườm đá, không bôi chất không phù hợp – Che phủ sạch và thăm khám khi cần thiết.
Mỗi gia đình hãy chủ động trang bị kiến thức sơ cứu bỏng, thực hiện các biện pháp phòng ngừa tai nạn trong sinh hoạt và chia sẻ những hướng dẫn đúng đến người thân, bạn bè.
“SƠ CỨU ĐÚNG CÁCH – HẠN CHẾ TỔN THƯƠNG – BẢO VỆ SỨC KHỎE CHO CẢ GIA ĐÌNH!”