Ho kéo dài, ho ra máu, khó thở hoặc xuất hiện tổn thương bất thường trên phim X-quang, CT ngực là những dấu hiệu người bệnh không nên chủ quan. Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định nội soi phế quản để quan sát trực tiếp đường thở, xác định nguyên nhân và lấy mẫu xét nghiệm khi cần thiết.
Theo BSCKI. Nguyễn Ngọc Hà – Khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức: “Nội soi phế quản là một kỹ thuật có giá trị quan trọng trong chẩn đoán và điều trị bệnh lý hô hấp. Nhiều tổn thương trong lòng khí quản, phế quản không thể đánh giá đầy đủ nếu chỉ dựa vào triệu chứng lâm sàng hoặc hình ảnh X-quang thông thường. Nội soi phế quản giúp bác sĩ quan sát trực tiếp đường thở, phát hiện vị trí bất thường, đồng thời lấy mẫu bệnh phẩm để xét nghiệm khi cần. Nhờ đó, người bệnh có thể được chẩn đoán chính xác hơn và định hướng điều trị phù hợp hơn.”
Nội soi phế quản là gì?
Nội soi phế quản là kỹ thuật sử dụng một ống soi nhỏ, mềm, có camera và nguồn sáng ở đầu. Ống soi được đưa nhẹ nhàng qua mũi hoặc miệng, xuống khí quản và các phế quản.
Hình ảnh đường thở được truyền lên màn hình, giúp bác sĩ quan sát trực tiếp các bất thường bên trong. Thông qua ống soi, bác sĩ có thể hút dịch, rửa phế quản, chải tế bào hoặc lấy mẫu mô để xét nghiệm.
Trong một số trường hợp, nội soi phế quản còn hỗ trợ lấy dị vật, hút đàm đặc, mở thông đường thở bị tắc hoặc kiểm soát chảy máu.
Nội soi phế quản giúp ích gì cho người bệnh?
Nội soi phế quản mang lại nhiều giá trị trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý hô hấp:
- Quan sát trực tiếp đường thở, giúp phát hiện vị trí chảy máu, khối bất thường, vùng hẹp hoặc tắc trong phế quản;
- Lấy mẫu xét nghiệm tại vùng nghi ngờ để tìm vi khuẩn, lao, tế bào ung thư hoặc các nguyên nhân khác;
- Hỗ trợ hút đàm, lấy dị vật, xử trí nút nhầy hoặc hỗ trợ cầm máu trong một số trường hợp;
- Góp phần đánh giá các tổn thương nghi ngờ u phổi, đặc biệt khi tổn thương nằm trong hoặc gần đường thở.
Theo bác sĩ Hà, không phải mọi tổn thương ở phổi đều được tiếp cận bằng cùng một phương pháp.“Nội soi phế quản và sinh thiết xuyên thành ngực là hai kỹ thuật khác nhau nhưng có thể bổ sung cho nhau. Việc lựa chọn phương pháp nào phụ thuộc vào vị trí tổn thương, đặc điểm hình ảnh học, tình trạng hô hấp và sức khỏe tổng thể của người bệnh.”
Khi nào bác sĩ có thể chỉ định nội soi phế quản?
Bác sĩ có thể cân nhắc nội soi phế quản khi người bệnh có các biểu hiện hoặc tình trạng như:
- Ho kéo dài, ho ra máu hoặc khó thở chưa rõ nguyên nhân;
- Thở rít, nghi ngờ hẹp hoặc tắc đường thở;
- Viêm phổi kéo dài, tái phát nhiều lần;
- Nghi lao, nhiễm trùng phổi hoặc cần lấy mẫu xét nghiệm;
- Xẹp phổi, nhiều đàm đặc hoặc nghi có dị vật đường thở;
- Có nốt, khối hoặc hình ảnh bất thường trên phim X-quang, CT ngực;
- Nghi ngờ ung thư phổi hoặc cần lấy mẫu để xác định chẩn đoán.
Người bệnh cần chuẩn bị gì trước khi nội soi?
Trước khi nội soi, bác sĩ sẽ thăm khám, xem lại phim chụp và các xét nghiệm cần thiết.
Người bệnh cần thông báo đầy đủ về bệnh đang mắc, tiền sử dị ứng và các thuốc đang sử dụng.
Một số lưu ý quan trọng gồm:
- Nhịn ăn, nhịn uống đúng thời gian được hướng dẫn;
- Báo cho bác sĩ nếu đang dùng aspirin, thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu;
- Thông báo nếu có bệnh tim mạch, hen, bệnh phổi mạn tính, dị ứng thuốc hoặc đang mang thai/nghi ngờ mang thai;
- Không tự ý ngưng thuốc điều trị nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ.
Nội soi phế quản được thực hiện như thế nào?
Trong quá trình nội soi, người bệnh được theo dõi huyết áp, nhịp tim và nồng độ oxy máu. Bác sĩ sẽ gây tê vùng mũi, họng; một số trường hợp có thể dùng thuốc an thần để giúp người bệnh thư giãn và giảm khó chịu. Ống soi mềm được đưa từ từ qua mũi hoặc miệng xuống đường thở. Người bệnh vẫn có thể tự thở trong quá trình thực hiện. Cảm giác vướng họng, muốn ho hoặc hơi khó chịu có thể xuất hiện, tuy nhiên ê-kíp y tế sẽ theo dõi liên tục và hỗ trợ khi cần.
Tùy mục tiêu thủ thuật, bác sĩ có thể hút dịch, rửa phế quản, chải tế bào hoặc lấy mẫu mô qua ống soi.
Sau nội soi cần lưu ý gì?
Sau nội soi, người bệnh cần nghỉ theo dõi cho đến khi tỉnh táo, các chỉ số ổn định và phản xạ nuốt trở lại. Không nên ăn hoặc uống ngay khi họng còn tê để tránh sặc. Một số triệu chứng nhẹ có thể gặp sau nội soi như đau rát họng, khàn tiếng, ho hoặc đàm lẫn ít máu nếu có lấy mẫu. Các biểu hiện này thường giảm dần.
Kết quả quan sát đường thở có thể được bác sĩ trao đổi sớm; kết quả xét nghiệm mẫu bệnh phẩm thường cần thêm thời gian. Người bệnh cần liên hệ ngay với cơ sở y tế nếu sau nội soi xuất hiện khó thở tăng dần, đau ngực, sốt kéo dài hoặc ho ra máu nhiều.
Nội soi phế quản có an toàn không?
Nội soi phế quản là thủ thuật tương đối an toàn khi được thực hiện đúng chỉ định, có theo dõi và chuẩn bị đầy đủ. Tuy nhiên, như các thủ thuật y khoa khác, nội soi phế quản vẫn có thể có một số nguy cơ như ho, đau họng, khàn tiếng, chảy máu sau sinh thiết, giảm oxy máu, co thắt phế quản, rối loạn nhịp tim, sốt, nhiễm trùng hoặc hiếm gặp hơn là tràn khí màng phổi.
Bác sĩ Hà khuyến cáo:“Người bệnh không nên quá lo lắng khi được chỉ định nội soi phế quản, nhưng cũng không nên xem nhẹ việc chuẩn bị trước thủ thuật. Việc khai báo đầy đủ bệnh nền, thuốc đang sử dụng và tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế sẽ giúp quá trình nội soi diễn ra an toàn, thuận lợi và đạt hiệu quả chẩn đoán cao hơn.”
Thông điệp sức khỏe Nội soi phế quản là phương pháp quan trọng giúp bác sĩ quan sát trực tiếp đường thở, lấy bệnh phẩm chính xác và có thể hỗ trợ điều trị trong cùng một thủ thuật. Khi có các dấu hiệu như ho kéo dài, ho ra máu, khó thở, viêm phổi tái phát hoặc tổn thương bất thường trên phim X-quang, CT ngực, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn kịp thời.
Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức khuyến cáo người dân không nên chủ quan trước các triệu chứng hô hấp kéo dài. Thăm khám sớm và thực hiện các chỉ định phù hợp sẽ giúp phát hiện nguyên nhân, điều trị đúng hướng và hạn chế biến chứng.
Thông tin trong bài viết nhằm mục đích tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám và tư vấn trực tiếp của nhân viên y tế.