Tình hình bệnh tay chân miệng tại TP.HCM đang có dấu hiệu tăng rõ rệt. Theo thống kê mới nhất của Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM, tuần 11 ghi nhận 837 ca mắc mới, tăng gần 97% so với trung bình bốn tuần trước. Từ đầu năm 2026 đến nay, toàn thành phố đã có 7.294 ca tích lũy, chủ yếu ở trẻ dưới 5 tuổi. Số liệu này cho thấy bệnh đang lan nhanh và cần được phụ huynh đặc biệt quan tâm.
Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus đường ruột, thường gặp nhất là Coxsackievirus và Enterovirus 71 (EV71). Bệnh lây qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, phân hoặc bề mặt nhiễm virus. Môi trường gia đình và trường học là nơi virus dễ lan rộng nếu không kiểm soát tốt nguồn lây.
Triệu chứng bệnh thường khởi phát bằng các dấu hiệu đặc trưng. Trên da, trẻ có thể xuất hiện các nốt sẩn hoặc mụn nước nhỏ, kích thước 2–10 mm, chứa dịch trong hoặc đục, nổi trên nền da đỏ. Những vị trí thường gặp là lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, khuỷu tay, mông và cơ quan sinh dục. Các mụn nước này hiếm khi vỡ và thường tự lành sau vài ngày.
Trong miệng, trẻ có thể xuất hiện mụn nước nhỏ và nhanh chóng chuyển thành các vết loét 2–3 mm ở trụ trước amidan, lưỡi gà, amidan hoặc khẩu cái mềm. Vết loét khiến trẻ đau, bỏ ăn, khó nuốt và chảy nước bọt nhiều. Một số trẻ có thể sốt, nôn hoặc tiêu phân lỏng, dẫn đến nhầm lẫn với các bệnh lý thông thường khác, vì vậy phụ huynh cần theo dõi sát.
Theo BSCKI. Phạm Thị Mỹ Anh – Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức, những trường hợp bệnh nhẹ có thể chăm sóc tại nhà nếu phụ huynh tuân thủ đúng hướng dẫn. Bác sĩ cho biết: “Phụ huynh cần theo dõi thân nhiệt của trẻ và dùng paracetamol 10–15 mg/kg mỗi 4–6 giờ khi trẻ sốt, vừa để hạ sốt vừa giảm đau miệng. Trẻ nên được uống nhiều nước, ăn thức ăn mềm và nguội để giảm khó chịu khi nuốt. Sau mỗi bữa ăn, việc vệ sinh miệng là rất quan trọng để hạn chế bội nhiễm.”
Nếu trẻ sốt: cần tái khám hằng ngày cho tới khi trẻ hết sốt 48 giờ. Tuy nhiên nếu trẻ sốt cao > 39 độ C hoặc sốt > 2 ngày là dấu hiệu bệnh trở nặng. Nếu trẻ không có dấu hiệu nặng, có thể cho trẻ tái khám mỗi 1-2 ngày. Việc quan sát sát sao các thay đổi bất thường là cần thiết vì bệnh có thể tiến triển nhanh trong những ngày đầu. “Sự cẩn trọng của phụ huynh đóng vai trò quyết định. Theo dõi sát và tái khám đúng hẹn sẽ giúp hạn chế tối đa biến chứng.”
Khi trẻ xuất hiện các dấu hiệu nặng, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay. Những dấu hiệu cảnh báo gồm: sốt từ 39°C trở lên, sốt khó hạ, sốt > 2 ngày, thở nhanh hoặc thở mệt, giật mình chới với, run tay chân, đi loạng choạng, bứt rứt bất thường, ói nhiều, da nổi bông, tay chân lạnh, vã mồ hôi, co giật hoặc dấu hiệu hôn mê. Đây là các biểu hiện cho thấy bệnh có thể đã chuyển độ và liên quan đến biến chứng thần kinh hoặc tim mạch.
Phòng bệnh là biện pháp quan trọng nhất trong bối cảnh Việt Nam chưa có vắc xin phòng ngừa tay chân miệng. Phụ huynh cần rửa tay bằng xà phòng trước và sau khi chăm trẻ, sau khi thay tã hoặc tiếp xúc với dịch tiết; làm sạch đồ chơi, sàn nhà và bề mặt trẻ hay chạm vào bằng dung dịch sát khuẩn; không dùng chung vật dụng ăn uống; và cách ly trẻ bệnh từ 7–10 ngày kể từ khi khởi phát triệu chứng để tránh lây lan. Tin vui là bộ y tế đã cấp phép lưu hành vaccin tay chân miệng và sẽ sớm có vaccin trong thời gian sắp tới. Tuy nhiên vaccin sẽ không phòng chống được hoàn toàn bệnh tay chân miệng nên vẫn cần tuân thủ các phương pháp phòng bệnh cơ bản.
Trước tốc độ gia tăng ca bệnh, việc nhận biết sớm triệu chứng, chăm sóc đúng cách và tuân thủ hướng dẫn y tế là yếu tố then chốt giúp bảo vệ trẻ. Như BSCKI. Phạm Thị Mỹ Anh nhấn mạnh: “Sự chủ động và nghiêm túc của phụ huynh là yếu tố quan trọng nhất, bởi chỉ một chút chủ quan cũng có thể khiến bệnh diễn tiến phức tạp và gây nguy hiểm cho trẻ.”