“NÓI KHÔNG VỚI THUỐC LÁ – BẢO VỆ SỨC KHỎE CỘNG ĐỒNG”
Trong cuộc sống hiện đại, thuốc lá vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong trên toàn thế giới. Ngày 31/5 hằng năm được chọn là Ngày Thế giới Phòng chống Thuốc lá, nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về những tác hại nghiêm trọng của thuốc lá đối với sức khỏe, kinh tế và xã hội.
Đây cũng là dịp để mỗi người cùng nhìn nhận rõ hơn những ảnh hưởng của thuốc lá, từ đó chủ động bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng khỏi tác hại của khói thuốc.
Thuốc lá là sản phẩm được chế biến từ lá cây thuốc lá và có chứa nicotine – một chất gây nghiện mạnh, khiến người sử dụng dễ lệ thuộc và khó từ bỏ. Hiện nay, thuốc lá tồn tại dưới nhiều hình thức như thuốc lá điếu truyền thống, xì gà, thuốc lào, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.
Đặc biệt, thuốc lá điện tử đang có xu hướng phổ biến trong giới trẻ do nhiều người lầm tưởng rằng sản phẩm này ít gây hại hơn thuốc lá thông thường. Tuy nhiên, thuốc lá điện tử vẫn có thể chứa nicotine và nhiều hóa chất độc hại, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Tại Việt Nam, thuốc lá điện tử đã chính thức bị cấm từ ngày 01/01/2025.
Thuốc lá gây tổn hại đến hầu hết các cơ quan trong cơ thể. Đối với hệ hô hấp, khói thuốc làm tổn thương phổi và đường thở, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như ung thư phổi, viêm phế quản mạn tính, hen phế quản và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Tại Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức, ghi nhận hơn 90% người mắc bệnh phổi mạn tính có sử dụng thuốc lá. Người hút thuốc thường gặp các biểu hiện như ho kéo dài, khó thở và suy giảm chức năng hô hấp.
Không chỉ ảnh hưởng đến phổi, thuốc lá còn gây hại nghiêm trọng cho hệ tim mạch. Các chất độc trong khói thuốc có thể làm tăng huyết áp, co mạch máu, tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não, xơ vữa động mạch và nhiều bệnh lý tim mạch nguy hiểm khác.
Bên cạnh đó, hút thuốc lá còn làm tăng nguy cơ mắc nhiều loại ung thư như ung thư vòm họng, thanh quản, thực quản, dạ dày, gan… Việc hút thuốc trong thời gian dài cũng có thể gây vàng răng, hôi miệng, lão hóa sớm và giảm khả năng sinh sản.
Đặc biệt, khói thuốc không chỉ gây hại cho người hút mà còn ảnh hưởng đến những người xung quanh. Phụ nữ mang thai hút thuốc hoặc thường xuyên hít phải khói thuốc có nguy cơ sảy thai, sinh non hoặc sinh con nhẹ cân. Trẻ em sống trong môi trường có khói thuốc dễ mắc các bệnh về đường hô hấp như viêm phổi, hen suyễn. Những người không hút thuốc nhưng thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc cũng có thể chịu nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, gọi là hút thuốc thụ động.
Không chỉ là vấn đề sức khỏe, thuốc lá còn tạo ra gánh nặng lớn về kinh tế và xã hội. Người hút thuốc phải tốn chi phí mua thuốc lá mỗi ngày, đồng thời có thể phát sinh thêm chi phí khám, điều trị bệnh do thuốc lá gây ra. Thuốc lá còn làm giảm năng suất lao động, ảnh hưởng chất lượng cuộc sống, gây ô nhiễm môi trường; tàn thuốc lá cũng là một trong những nguyên nhân tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ và mất vệ sinh nơi công cộng.
Để phòng, chống tác hại của thuốc lá, mỗi người cần chủ động nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe bằng những hành động thiết thực:
- Không hút thuốc lá, không thử hút thuốc dù chỉ một lần.
- Chủ động từ chối khi được mời hút thuốc.
- Không sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm có chứa nicotine.
- Người đang hút thuốc nên quyết tâm cai thuốc càng sớm càng tốt.
- Xây dựng lối sống lành mạnh, tăng cường vận động, luyện tập thể dục thể thao.
- Tìm kiếm sự hỗ trợ từ gia đình, người thân hoặc nhân viên y tế khi cần cai thuốc.
- Cùng xây dựng môi trường sống, học tập, làm việc và khám chữa bệnh không khói thuốc.
Gia đình, nhà trường và cộng đồng cần tăng cường giáo dục trẻ em, thanh thiếu niên về tác hại của thuốc lá; đồng thời cùng thực hiện nghiêm các quy định về phòng, chống tác hại của thuốc lá như không hút thuốc tại nơi công cộng, nơi làm việc, cơ sở y tế và các khu vực cấm hút thuốc.
Thuốc lá là mối nguy hại lớn đối với sức khỏe con người và sự phát triển của xã hội. Vì vậy, hưởng ứng Ngày Thế giới Phòng chống Thuốc lá, mỗi người hãy bắt đầu từ những hành động nhỏ nhưng ý nghĩa: không hút thuốc, vận động người thân bỏ thuốc và chung tay xây dựng môi trường sống trong lành, không khói thuốc.
Không hút thuốc lá là bảo vệ sức khỏe cho chính mình và những người xung quanh.
(Khoa Nội tổng hợp – Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức)