Nhiều người vẫn nghĩ rằng khám sức khỏe định kỳ hằng năm là đủ để tầm soát sức khỏe giúp người lao động an tâm làm việc. Thế nhưng, với những người thường xuyên tiếp xúc với tiếng ồn, bụi công nghiệp, hóa chất và nhiều yếu tố có hại vô hình quanh môi trường làm việc mà nếu chỉ khám tầm soát sức khỏe định kỳ đơn thuần hoàn toàn có thể bỏ sót.
Thực tế, không ít người chỉ phát hiện muộn giảm thính lực, tổn thương phổi hoặc phơi nhiễm hóa chất khi bệnh ảnh hưởng đến sức khoẻ và làm giảm khả năng lao động. Đây cũng là lý do khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cực kì quan trọng giúp phát hiện sớm, can thiệp kịp thời, bảo vệ sức khỏe và đảm bảo quyền lợi của người lao động.
Bác sĩ Nguyễn Thới Linh Vỹ – Phòng khám Bệnh nghề nghiệp, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức cho biết: “Bệnh nghề nghiệp thường diễn tiến âm thầm và nhiều trường hợp không có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nếu chỉ dựa vào khám sức khỏe tổng quát, một số tổn thương nghề nghiệp dễ bị bỏ sót. Vì vậy, việc khám phát hiện bệnh nghề nghiệp đúng rất quan trọng trong bảo vệ sức khỏe và quyền lợi cho người lao động.”
Bệnh nghề nghiệp là gì?
Theo Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015, bệnh nghề nghiệp là bệnh phát sinh do điều kiện lao động có hại của nghề nghiệp tác động đối với người lao động. Bệnh có thể cấp tính hoặc diễn tiến từ từ trong nhiều năm và để lại hậu quả lâu dài nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
Khám sức khỏe định kỳ và khám phát hiện bệnh nghề nghiệp khác nhau như thế nào?
Theo Bác sĩ Nguyễn Thới Linh Vỹ, điểm khác biệt lớn nhất nằm ở mục đích, quyền lợi và nội dung khám.
Đối với việc khám sức khỏe định kỳ là khám bắt buộc nhằm đánh giá sức khỏe tổng quát và tầm soát phát hiện một số bệnh lý thông thường hàng năm. Việc phát hiện sớm bệnh giúp người lao động điều trị kịp thời để đảm bảo sức khỏe trong khi làm việc.
Trong khi đó, Khám phát hiện bệnh nghề nghiệp là khám chuyên biệt dành cho người lao động có tiếp xúc với yếu tố có hại trong quá trình làm việc như tiếng ồn, bụi, hóa chất, kim loại nặng, vi sinh vật, phóng xạ, rung, tư thế lao động bất lợi… nhằm phát hiện sớm các bệnh hoặc tổn thương có liên quan đến nghề nghiệp. Nói đơn giản, Khám phát hiện bệnh nghề nghiệp là khám để xem người lao động có bị ảnh hưởng sức khỏe do chính công việc hoặc môi trường làm việc gây ra hay không. Việc phát hiện sớm bệnh nghề nghiệp không chỉ giúp người lao động giảm tác hại từ bệnh nghề nghiệp liên quan; điều trị, hồi phục sức khoẻ mà còn giúp người lao động có được những quyền lợi về chế độ bệnh nghề nghiệp theo quy định.
Về nội dung, khám sức khỏe định kỳ thường bao gồm các danh mục cơ bản như xét nghiệm máu, nước tiểu, chụp X-quang phổi hoặc siêu âm ổ bụng. Trong khi đó, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cần bổ sung các kỹ thuật chuyên sâu tầm soát bệnh nghề nghiệp theo các yếu tố có hại trong môi trường làm việc.
Chẳng hạn, người lao động làm việc trong môi trường tiếng ồn có hại cần được đo thính lực để phát hiện bệnh điếc nghề nghiệp; người có nguy cơ phơi nhiễm kim loại nặng cần xét nghiệm độc chất như chì, thủy ngân hoặc asen trong máu, nước tiểu; người làm việc trong môi trường phát sinh bệnh bụi phổi nghề nghiệp cần được kiểm tra chức năng hô hấp và chụp phim X-quang bụi phổi theo quy định.
“Một kết quả khám sức khỏe tổng quát bình thường không đồng nghĩa với việc người lao động không có mắc bệnh nghề nghiệp. Việc tầm soát bệnh nghề nghiệp cần thực hiện song hành với việc khám sức khoẻ tổng quát để giúp người lao động phát hiện sớm và điều trị kịp thời, đảm bảo sức khoẻ và quyền lợi của người lao động” Bác sĩ Nguyễn Thới Linh Vỹ nhấn mạnh.
Doanh nghiệp có thể kết hợp hai hình thức khám?
Trên thực tế, doanh nghiệp hoàn toàn có thể kết hợp khám sức khỏe định kỳ và khám phát hiện bệnh nghề nghiệp trong cùng một đợt khám bằng cách bổ sung các danh mục chuyên sâu phù hợp với từng nhóm lao động có nguy cơ.
Giải pháp này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động.
Người lao động mắc bệnh nghề nghiệp được hưởng quyền lợi gì?
Người lao động được chẩn đoán bệnh nghề nghiệp thuộc danh mục bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm xã hội được lập hồ sơ, khám và giám định bệnh nghề nghiệp và căn cứ theo mức suy giảm khả năng lao động để được xem xét hưởng chế độ bệnh nghề nghiệp trợ cấp một lần hoặc trợ cấp hàng tháng theo quy định.
Chủ động phòng ngừa để bảo vệ sức khỏe người lao động
Bệnh nghề nghiệp là hậu quả của việc tiếp xúc các yếu tố có hại tại nơi làm việc. Vì vậy, bên cạnh việc cải thiện môi trường lao động và trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ, doanh nghiệp cần tổ chức khám sức khỏe định kỳ kết hợp khám phát hiện bệnh nghề nghiệp đúng đối tượng.
Bác sĩ Nguyễn Thới Linh Vỹ khuyến cáo: “Phát hiện sớm bệnh nghề nghiệp không chỉ giúp phòng tránh nguy cơ mất sức lao động, đảm bảo kinh tế mà còn để người lao động tự bảo vệ sức khỏe và quyền lợi của chính mình.”
Chăm lo sức khỏe nghề nghiệp không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là sự đầu tư thiết thực vào nguồn nhân lực – tài sản quý giá nhất của mỗi doanh nghiệp.