Tự sát là một vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng, nhưng nguy cơ có thể được nhận diện và phòng ngừa khi người đang gặp khủng hoảng nhận được sự quan tâm, hỗ trợ và kết nối chuyên môn kịp thời. Một câu hỏi chân thành, sự lắng nghe không phán xét hay đơn giản là ở bên đúng lúc đều có thể mở ra hy vọng cho một người đang gặp khó khăn.
Hưởng ứng Ngày Thế giới Phòng ngừa tự sát 10/9, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức chia sẻ một số thông tin quan trọng nhằm giúp cộng đồng nhận diện nguy cơ, chủ động hỗ trợ và kết nối người cần giúp đỡ với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần phù hợp.
5 điều cần biết về phòng ngừa tự sát
1. Tự sát không phải là “yếu đuối” hay “thiếu ý chí”
Ý tưởng và hành vi tự sát có thể liên quan đến sự tương tác phức tạp giữa sức khỏe tâm thần, tâm lý, các mối quan hệ và hoàn cảnh sống. Việc phán xét hoặc cho rằng một người “không đủ mạnh mẽ” có thể khiến họ cảm thấy bị cô lập và ngại tìm kiếm sự giúp đỡ.
2. Nguy cơ có thể thay đổi theo từng thời điểm
Nguy cơ có thể gia tăng trong những giai đoạn khủng hoảng, mất mát, xung đột, thất bại hoặc chịu áp lực kéo dài. Vì vậy, cần nhìn nhận tình trạng của mỗi người một cách toàn diện thay vì chỉ dựa vào một thời điểm hoặc một biểu hiện đơn lẻ.
3. Người có nguy cơ không phải lúc nào cũng biểu hiện rõ ràng
Một người đang gặp khó khăn vẫn có thể đi làm, đi học, giao tiếp và sinh hoạt tương đối bình thường. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào vẻ ngoài để kết luận rằng họ “vẫn ổn”.
4. Hỏi trực tiếp không làm “gieo” ý tưởng tự sát
Một câu hỏi được đặt ra bình tĩnh, trực tiếp và không phán xét có thể giúp người đang khủng hoảng cảm thấy an toàn hơn để chia sẻ những điều họ đang trải qua.
5. Tự sát có thể phòng ngừa
Nhận diện sớm nguy cơ, tăng cường kết nối xã hội, giảm các yếu tố nguy cơ, hạn chế tiếp cận những phương tiện có thể gây tổn hại và kết nối với chuyên gia sức khỏe tâm thần là những yếu tố quan trọng trong phòng ngừa tự sát.
5 việc nên làm khi nhận thấy một người đang gặp khủng hoảng
Hỏi – Đừng né tránh
Nếu nhận thấy một người đang tuyệt vọng hoặc có những thay đổi đáng lo ngại, hãy chủ động hỏi một cách bình tĩnh, chẳng hạn: “Gần đây bạn có từng nghĩ rằng mình không muốn tiếp tục sống không?”
Điều quan trọng là đặt câu hỏi với thái độ quan tâm, không phán xét và sẵn sàng lắng nghe câu trả lời.
Lắng nghe – Đừng vội đưa ra lời khuyên
Khi một người chia sẻ về nỗi đau của mình, điều họ cần trước tiên có thể không phải là một giải pháp. Hãy lắng nghe và thừa nhận cảm xúc của họ.
Nên tránh những câu như: “Bạn phải mạnh mẽ lên”, “Có gì đâu mà buồn” hay “Hãy nghĩ tích cực”.
Ở bên – Không để người có nguy cơ ở một mình
Nếu một người đang có nguy cơ cao hoặc có dấu hiệu nguy hiểm trước mắt, cần ưu tiên đảm bảo môi trường an toàn và có người hỗ trợ bên cạnh.
Kết nối – Đừng cố giải quyết một mình
Người có nguy cơ cần được đánh giá và hỗ trợ bởi bác sĩ tâm thần, nhà tâm lý hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần phù hợp. Gia đình và những người xung quanh có vai trò quan trọng trong việc duy trì kết nối và hỗ trợ quá trình điều trị.
Theo dõi – Khủng hoảng qua đi chưa có nghĩa là mọi chuyện đã kết thúc
Sau giai đoạn khủng hoảng, việc tiếp tục quan tâm, duy trì kết nối và theo dõi vẫn rất cần thiết. Quá trình phục hồi có thể cần thời gian và sự hỗ trợ liên tục.
Một câu hỏi có thể mở ra một cuộc trò chuyện
Bạn không cần phải là chuyên gia để bắt đầu một cuộc trò chuyện về sức khỏe tâm thần.
Hãy hỏi. Hãy lắng nghe. Hãy ở bên. Và hãy kết nối người đang gặp khó khăn với sự hỗ trợ chuyên môn.
Nếu một người đang có nguy cơ tự sát ngay lập tức, không để họ ở một mình. Hãy liên hệ người thân đáng tin cậy, dịch vụ cấp cứu hoặc đưa người đó đến cơ sở y tế gần nhất để được đánh giá và hỗ trợ khẩn cấp.
Phòng ngừa tự sát bắt đầu từ việc chúng ta dám nhìn thấy, dám hỏi và dám hành động.
Khoa Tâm thể – Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức
Địa chỉ: Lầu 7, Khu C, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức, 29 Phú Châu, phường Tam Bình, TP. Hồ Chí Minh (gần Nhà thờ Tam Hà).
Đặt lịch khám (Zalo): 0389 944 701