Ho kéo dài, thường xuyên khạc đờm, khó thở khi đi lại hoặc leo cầu thang là những biểu hiện nhiều người dễ nhầm lẫn với quá trình lão hóa tự nhiên. Tuy nhiên, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), một bệnh lý hô hấp tiến triển kéo dài, có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe nếu không được phát hiện và quản lý phù hợp. Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 18/11/2026, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức khuyến khích người dân chủ động nhận biết các dấu hiệu bất thường, thăm khám sớm và thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe hô hấp.
Với chủ đề “Chẩn đoán sớm và quản lý bệnh để có cuộc sống tốt đẹp hơn” (Early Diagnosis and Management for a Better Life), Ngày COPD Thế giới năm 2026 tiếp tục nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát hiện bệnh kịp thời, tiếp cận điều trị và nâng cao hiệu quả quản lý bệnh lâu dài.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), COPD là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn cầu. Điều đáng lưu ý là bệnh thường tiến triển âm thầm, các triệu chứng ban đầu có thể không rõ ràng, khiến nhiều người chủ quan hoặc chỉ đi khám khi tình trạng khó thở đã ảnh hưởng đến sinh hoạt.
COPD là gì và vì sao bệnh dễ bị bỏ qua?
Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (Chronic Obstructive Pulmonary Disease – COPD) là bệnh lý hô hấp đặc trưng bởi các triệu chứng kéo dài do bất thường tại đường thở và nhu mô phổi, gây hạn chế luồng khí thở ra dai dẳng, thường tiến triển theo thời gian.
COPD thường liên quan đến tình trạng viêm đường thở mạn tính và tổn thương nhu mô phổi, có thể bao gồm viêm phế quản mạn tính và khí phế thũng.
Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể chỉ ho nhẹ, khạc đờm vào buổi sáng hoặc khó thở khi vận động nhiều. Những biểu hiện này dễ bị xem là hậu quả của hút thuốc lá lâu năm, tuổi tác hoặc suy giảm thể lực thông thường.
Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển, tình trạng khó thở có thể xuất hiện thường xuyên hơn, ngay cả trong những hoạt động đơn giản như đi bộ, làm việc nhà hoặc sinh hoạt cá nhân.
Việc chậm phát hiện bệnh có thể khiến người bệnh bỏ lỡ cơ hội được tư vấn, điều trị và kiểm soát các yếu tố nguy cơ từ sớm.
Những dấu hiệu cảnh báo COPD không nên chủ quan
Các triệu chứng của COPD thường xuất hiện từ từ và có xu hướng tiến triển theo thời gian. Người dân cần chú ý khi gặp những biểu hiện sau:
- Ho kéo dài: Ho thường xuyên, có thể xuất hiện nhiều vào buổi sáng, kéo dài hoặc tái diễn trong thời gian dài.
- Khạc đờm thường xuyên: Người bệnh có thể khạc đờm hằng ngày, đặc biệt sau khi ngủ dậy.
- Khó thở khi vận động: Ban đầu khó thở chỉ xuất hiện khi gắng sức, sau đó có thể tăng dần và ảnh hưởng đến các hoạt động sinh hoạt thường ngày.
- Thở khò khè, cảm giác nặng ngực: Một số người có thể xuất hiện tiếng thở rít hoặc cảm giác khó chịu ở vùng ngực.
- Mệt mỏi, giảm khả năng vận động: Người bệnh dễ hụt hơi, giảm sức bền và gặp khó khăn khi thực hiện những hoạt động trước đây vẫn làm bình thường.
Các biểu hiện trên không chỉ gặp trong COPD mà còn có thể liên quan đến hen phế quản, bệnh tim mạch hoặc những bệnh lý hô hấp khác. Vì vậy, người dân không nên tự chẩn đoán mà cần được bác sĩ thăm khám để xác định nguyên nhân.


Những ai có nguy cơ mắc bệnh COPD?
Hút thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của COPD. Nguy cơ mắc bệnh gia tăng ở người hút thuốc trong thời gian dài, kể cả những người đã ngừng hút thuốc nhưng có tiền sử phơi nhiễm đáng kể.
Bên cạnh đó, việc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc thụ động, khói từ bếp đun bằng nhiên liệu sinh khối, bụi nghề nghiệp, hóa chất và ô nhiễm không khí cũng có thể góp phần gây tổn thương đường hô hấp. Một số trường hợp có yếu tố di truyền, tiền sử bệnh hô hấp từ nhỏ hoặc chức năng phổi phát triển không đầy đủ cũng có nguy cơ mắc COPD.
Đặc biệt, COPD không chỉ xuất hiện ở người cao tuổi hoặc người hút thuốc lá. Những người không hút thuốc nhưng thường xuyên tiếp xúc với các tác nhân gây hại cho phổi vẫn có thể mắc bệnh.
Do đó, người có triệu chứng hô hấp kéo dài, đặc biệt khi kèm theo các yếu tố nguy cơ, cần chủ động kiểm tra sức khỏe thay vì chờ đến khi khó thở trở nên nghiêm trọng.
Phát hiện sớm COPD có ý nghĩa như thế nào?
Phát hiện sớm giúp người bệnh được đánh giá mức độ ảnh hưởng của triệu chứng, xác định tình trạng chức năng phổi và xây dựng kế hoạch quản lý phù hợp.
Một trong những phương pháp quan trọng để chẩn đoán COPD là đo chức năng hô hấp (hô hấp ký). Đây là xét nghiệm đánh giá khả năng thông khí của phổi, trong đó kết quả đo sau sử dụng thuốc giãn phế quản có vai trò xác định tình trạng tắc nghẽn luồng khí kéo dài.
Theo hướng dẫn GOLD 2026, chẩn đoán COPD cần dựa trên triệu chứng, yếu tố nguy cơ và bằng chứng tắc nghẽn luồng khí trên hô hấp ký, với tỷ số FEV1/FVC sau thuốc giãn phế quản dưới 0,70 trong bối cảnh lâm sàng phù hợp.
Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm hoặc phương pháp kiểm tra khác để đánh giá bệnh và loại trừ những nguyên nhân gây triệu chứng tương tự.
COPD hiện chưa thể chữa khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, việc chẩn đoán sớm, điều trị phù hợp và theo dõi định kỳ có thể giúp kiểm soát triệu chứng, giảm nguy cơ xuất hiện các đợt cấp, hạn chế ảnh hưởng đến sinh hoạt và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Chủ động phòng ngừa và quản lý COPD đúng cách
Để bảo vệ sức khỏe hô hấp, mỗi người cần chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ và duy trì những thói quen sinh hoạt lành mạnh.
- Không hút thuốc lá và tránh khói thuốc thụ động: Cai thuốc lá là một trong những biện pháp quan trọng giúp làm chậm sự suy giảm chức năng phổi ở người mắc COPD. Người dân nên chủ động từ bỏ thuốc lá và xây dựng môi trường sống không khói thuốc.
- Hạn chế tiếp xúc với các tác nhân gây ô nhiễm: Giảm tiếp xúc với khói bụi, khí độc, hóa chất và các yếu tố gây kích ứng đường hô hấp. Sử dụng phương tiện bảo hộ phù hợp khi làm việc trong môi trường có nguy cơ phơi nhiễm.
- Duy trì hoạt động thể chất: Lựa chọn hình thức vận động phù hợp với thể trạng như đi bộ, đạp xe nhẹ hoặc các bài tập phục hồi chức năng hô hấp theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
- Tiêm chủng theo khuyến cáo: Người mắc COPD cần được tư vấn tiêm phòng các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp như cúm, phế cầu, COVID-19 và các vắc xin phù hợp khác tùy độ tuổi, tình trạng sức khỏe và hướng dẫn hiện hành.
- Tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ: Đối với người đã được chẩn đoán COPD, cần sử dụng thuốc đúng chỉ định, đặc biệt là các thuốc dạng hít, đồng thời được hướng dẫn kỹ thuật sử dụng dụng cụ hít để bảo đảm hiệu quả điều trị.
Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc khi triệu chứng cải thiện. Việc tái khám giúp bác sĩ đánh giá mức độ kiểm soát bệnh và điều chỉnh phác đồ khi cần thiết.
Đặc biệt, nếu xuất hiện tình trạng khó thở tăng rõ rệt, ho hoặc khạc đờm nhiều hơn thường ngày, thay đổi tính chất đờm, người bệnh cần được thăm khám sớm vì đây có thể là dấu hiệu của đợt cấp COPD. Trường hợp khó thở dữ dội, tím tái, đau ngực hoặc rối loạn ý thức cần được cấp cứu ngay.
Phát hiện sớm – Quản lý đúng cách – Nâng cao chất lượng cuộc sống
COPD là bệnh lý hô hấp mạn tính có thể gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và khả năng sinh hoạt. Tuy nhiên, người bệnh vẫn có thể duy trì chất lượng cuộc sống tốt hơn khi được chẩn đoán kịp thời, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và tuân thủ điều trị.
Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 18/11/2026, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức khuyến khích người dân không chủ quan với những triệu chứng ho kéo dài, khạc đờm thường xuyên hoặc khó thở bất thường, đặc biệt ở người có tiền sử hút thuốc lá hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói bụi.
Chủ động thăm khám, đánh giá chức năng hô hấp khi có chỉ định và duy trì lối sống lành mạnh là những bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe lá phổi.
“PHÁT HIỆN SỚM – QUẢN LÝ BỆNH ĐÚNG CÁCH – SỐNG KHỎE HƠN!”



