Một cơn chuột rút giữa đêm có thể chỉ kéo dài vài phút nhưng đủ làm gián đoạn giấc ngủ, khiến người cao tuổi đau mỏi, khó chịu và mệt mỏi vào ngày hôm sau. Tình trạng này khá thường gặp, đặc biệt ở vùng bắp chân, bàn chân hoặc đùi.
Hưởng ứng “Ngày Quốc tế Người cao tuổi 01/10” và “Tháng hành động vì Người cao tuổi Việt Nam”, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức chia sẻ một số cách xử trí và bài tập đơn giản, giúp người cao tuổi chủ động chăm sóc sức khỏe cơ – xương – khớp, duy trì vận động an toàn và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Chuột rút là gì?
Chuột rút, hay còn gọi là vọp bẻ, là tình trạng cơ co thắt đột ngột, gây đau và cứng cơ. Cơn chuột rút thường xuất hiện bất ngờ, hay gặp vào ban đêm hoặc sau khi vận động.
Ở người cao tuổi, chuột rút có thể liên quan đến tình trạng cơ bắp mệt mỏi, ít vận động, mất nước, rối loạn điện giải, tuần hoàn kém hoặc một số bệnh lý nền. Trong nhiều trường hợp, chuột rút không nguy hiểm, nhưng nếu xảy ra thường xuyên hoặc đi kèm triệu chứng bất thường, người bệnh không nên chủ quan.
Khi bị chuột rút, nên làm gì?
Khi bắp chân đột ngột co cứng, người bệnh cần bình tĩnh và tránh cử động quá mạnh. Có thể thực hiện các bước sau:
- Từ từ duỗi thẳng chân;
- Nhẹ nhàng kéo mũi bàn chân về phía cơ thể để làm căng cơ bắp chân;
- Giữ tư thế trong vài chục giây cho đến khi cảm giác co cứng giảm dần;
- Xoa bóp nhẹ vùng cơ bị chuột rút;
- Nghỉ ngơi, giữ ấm cơ thể nếu cần.
Không nên kéo giật hoặc dùng lực quá mạnh, đặc biệt ở người cao tuổi có bệnh lý cơ xương khớp, loãng xương hoặc khả năng giữ thăng bằng kém.
Một số bài tập hỗ trợ phòng ngừa chuột rút
1. Kéo giãn bắp chân với khăn
Trước khi ngủ, người cao tuổi có thể ngồi trên giường hoặc mặt phẳng chắc chắn, duỗi thẳng chân. Dùng một chiếc khăn vòng qua lòng bàn chân, hai tay giữ hai đầu khăn và kéo nhẹ về phía người cho đến khi cảm thấy bắp chân căng vừa phải.
Cách thực hiện: Giữ khoảng 20–30 giây, lặp lại 3 lần mỗi chân.
Chỉ nên kéo đến mức căng nhẹ, dễ chịu. Nếu xuất hiện đau nhói, cần dừng lại.
2. Kéo giãn cơ bắp chân ở tư thế đứng
Đứng đối diện tường, hai tay chống tường để giữ thăng bằng. Một chân bước lên trước, chân còn lại đưa ra sau. Giữ đầu gối chân sau thẳng, ép gót chân xuống sàn, từ từ nghiêng người về phía trước cho đến khi cảm thấy căng ở bắp chân sau.
Cách thực hiện: Giữ khoảng 30 giây, đổi chân và lặp lại 3 lần.
Với người cao tuổi có nguy cơ té ngã, nên tập gần điểm tựa chắc chắn hoặc có người thân hỗ trợ.
3. Xoa bóp và giữ ấm cơ thể
Trước khi ngủ, có thể xoa bóp nhẹ nhàng vùng bắp chân, bàn chân, kết hợp giữ ấm cơ thể. Nếu sử dụng nước ấm hoặc túi chườm, cần kiểm tra nhiệt độ trước khi dùng, tránh quá nóng gây bỏng, đặc biệt ở người có giảm cảm giác vùng bàn chân như người bệnh đái tháo đường hoặc bệnh lý thần kinh ngoại biên.
Khi nào cần đi khám?
Người cao tuổi nên đến cơ sở y tế để được thăm khám nếu chuột rút:
- Xuất hiện thường xuyên hoặc ngày càng tăng;
- Kéo dài, gây đau nhiều hoặc ảnh hưởng giấc ngủ;
- Đi kèm sưng chân, tê bì, yếu cơ;
- Gây khó đi lại hoặc đau kéo dài sau cơn chuột rút;
- Xảy ra ở người có bệnh tim mạch, bệnh thận, đái tháo đường hoặc đang dùng thuốc điều trị kéo dài.
Việc thăm khám giúp xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp. Người bệnh không nên tự ý bổ sung thuốc, canxi, magie hoặc các loại khoáng chất khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Thông điệp sức khỏe
Tháng hành động vì Người cao tuổi Việt Nam là dịp để mỗi gia đình và cộng đồng quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe, khả năng vận động và chất lượng cuộc sống của người cao tuổi. Những thói quen nhỏ như vận động phù hợp, kéo giãn cơ trước khi ngủ, phòng té ngã, ngủ đủ giấc và theo dõi các thay đổi bất thường của cơ thể đều góp phần giúp người cao tuổi sống khỏe mạnh, chủ động và an vui hơn.
Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức khuyến cáo người cao tuổi không nên chủ quan khi chuột rút xảy ra thường xuyên hoặc kèm các dấu hiệu bất thường. Việc thăm khám và hướng dẫn vận động đúng cách sẽ giúp phòng ngừa té ngã, hạn chế đau mỏi và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Quý người dân có nhu cầu tư vấn về vận động, phục hồi chức năng hoặc các vấn đề cơ – xương – khớp có thể liên hệ Khoa Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức để được thăm khám và hướng dẫn phù hợp.
Thông tin trong bài viết nhằm mục đích tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám và tư vấn trực tiếp của nhân viên y tế.